Ο Κορινθιακός, η Θήβα και η «κόκκινη ζώνη» των σεισμολόγων (ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 09/11/1997)

Ποιες περιοχές παρουσιάζουν έντονη σεισμική δραστηριότητα

Τα ρήγματα πολιορκούν την Αττική

Ο Κορινθιακός, η Θήβα και η «κόκκινη ζώνη» των σεισμολόγων
Ο μύθος και η πραγματικότητα συναντήθηκαν πάλι με αφορμή τις αλλεπάλληλες σεισμικές δονήσεις στην περιοχή της Θήβας και του Κορινθιακού κόλπου. Ορισμένες λέξεις απέκτησαν και πάλι σχεδόν υπερφυσική σημασία, όπως η λέξη ρήγμα. Φόβος και τρόμος. Είναι άραγε αυτή μια σωστή προσέγγιση; Ασφαλώς όχι. Τα ρήγματα, λένε οι σεισμολόγοι, δεν αποτελούν κατ' ανάγκην προάγγελους του κακού. Οσο για τις τελευταίες σεισμικές ακολουθίες φαίνεται ότι οι επιστήμονες, αν και συνιστούν συνεχή ετοιμότητα, αφού ζούμε σε μια χώρα που «λατρεύει» ο Εγκέλαδος, εν τούτοις είναι ­ προς το παρόν ­ καθησυχαστικοί.
Τα ρήγματα, λοιπόν, διάσπαρτα στον ελλαδικό χώρο, έγιναν την περασμένη εβδομάδα καθημερινή μας ασχολία, όπως πριν από μερικές ημέρες ήταν οι δείκτες τιμών του Χρηματιστηρίου. Ποια είναι η πραγματικότητα; Ο σεισμολόγος του Γεωφυσικού Ινστιτούτου Αθηνών κ. Γ. Λατουσάκης δεν φαίνεται να εντυπωσιάζεται και τόσο από τον όρο αυτό, αφού γνωρίζει τα πράγματα από «πρώτο χέρι». Χαμογελάει όταν του απευθύνουν την ερώτηση: «Συνεχώς η Γη ρηγματώνεται. Ο σεισμός μπορεί να προέρχεται από ένα ρήγμα ή όχι. Αλλά μπορεί και να δημιουργήσει ένα άλλο ρήγμα. Δεν σημαίνει ότι ένα ρήγμα θα δώσει οπωσδήποτε σεισμό. Είτε ότι η συγκεκριμένη δόνηση θα γίνει αναγκαστικά πάνω σε ρήγμα. Και, ακόμη, μια δόνηση μπορεί να μη γίνει σε επιφανειακό ρήγμα αλλά σε βάθος 60 ή 70 χιλιομέτρων».
Η Αττική αλλά και οι περιοχές που συνορεύουν με αυτήν βρίθουν ρηγμάτων. Αλλα έχουν δώσει σεισμούς, άλλα παραμένουν... ήσυχα. Οι σεισμολόγοι του Γεωφυσικού Ινστιτούτου Αθηνών χρησιμοποιούν μια άλλη ορολογία: μιλούν για «σεισμογόνους χώρους». Ποιοι είναι αυτοί μέσα στα όρια της Αττικής; «Ουσιαστικά κυρίως ο Ωρωπός». Αλλά υπάρχει και ένα σημείο που λίγοι από τους μη μυημένους γνωρίζουν. Στα έγκατα της αθηναϊκής γης υπάρχει ένα ρήγμα δυνάμει σεισμογόνο. Μόνο που είναι σε τόσο μεγάλο βάθος που δεν προβληματίζει προς το παρόν. Ουσιαστικά «κοιμάται» σε βάθος 150 χιλιομέτρων και, καμιά φορά που «ξυπνάει», ουδείς αντιλαμβάνεται την παρουσία του. Μην αρχίσετε να...«ψάχνεστε», δεν υπάρχει πρόβλημα διαβεβαιώνουν οι σεισμολόγοι. Ακόμη η Σαλαμίνα... διαθέτει ένα ρήγμα, το οποίο επίσης βρίσκεται σε μεγάλο βάθος. Μια περισσότερο αναλυτική ματιά μπορεί να αποκαλύψει «μικροεστίες» στο Καλαμάκι, στη Λούτσα και στην Πεντέλη.
Εξω από τα γεωγραφικά όρια της Αττικής, οι πλέον αξιοσημείωτοι «σεισμογόνοι χώροι»εντοπίζονται στον Κορινθιακό, που και έδωσε τη δόνηση των 5,4 Ρίχτερ της περασμένης Τετάρτης, και στη «ζώνη της Θήβας», που μας ταρακούνησε την Τρίτη με τρία αλλεπάλληλα χτυπήματα μεγέθους ως 4,6 Ρίχτερ. Η Νότιος Αττική, η Νότιος Εύβοια και οι Β. Κυκλάδες χαρακτηρίζονται από τους επιστήμονες του Γεωφυσικού Ινστιτούτου«σχεδόν ασεισμικές περιοχές».
Ετσι, αν θέλουμε να κάνουμε ένα κάπως αυθαίρετο σχέδιο επικινδυνότητας ­ καθώς ο Εγκέλαδος στην Ελλάδα χτυπάει όταν και όπου επιθυμεί ­, θα λέγαμε ότι η «κόκκινη ζώνη»που μπορεί να προκαλέσει ζημιές και στην Αττική εντοπίζεται κυρίως στον Ανατολικό Κορινθιακό και δευτερευόντως στον Ευβοϊκό. Αυτά τουλάχιστον υποστηρίζουν οι σεισμολόγοι. Ενα ρήγμα που είχε ταρακουνήσει αρκετά και την Αθήνα τον περασμένο αιώνα, εκείνο της Αταλάντης, τις τελευταίες δεκαετίες δεν έχει δώσει... αφορμές για φιλολογία ή παραφιλολογία γύρω από την ύπαρξή του. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να έχουμε «τα μάτια μας ανοιχτά» ­ και κυρίως οι αρμόδιοι φορείς. Πόσο πρέπει να ανησυχούμε
ΔΥΟ είναι οι «σεισμικές ζώνες» που έκαναν αισθητή την παρουσία τους τις τελευταίες ημέρες, τόσο στην Αττική όσο και σε γειτονικές περιοχές, όπως η Βοιωτία, η Φθιώτιδα, η Φωκίδα και η Βόρεια Πελοπόννησος. Οπως εξηγεί ο καθηγητής Σεισμολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Β. Παπαζάχος, «η μία σεισμική ζώνη του Κορινθιακού κόλπου ξεκινάει από το Αίγιο και φθάνει στις Αλκυονίδες. Και η δεύτερηξεκινάει από τις Αλκυονίδες, περνάει από τη Θήβα και φθάνει ως τον Νότιο Ευβοϊκό, σε απόσταση 40 χιλιομέτρων από την Αθήνα». Το κύριο χαρακτηριστικό και των δύο ζωνών είναι ότι «έχουν διεύθυνση Ανατολή - Δύση και τα ρήγματα έχουν την ίδια διεύθυνση». Αυτά τα χαρακτηριστικά προσδίδουν βαρύτητα στην εκτίμηση ότι «ο σεισμός των 5,4 Ρίχτερ της περασμένης Τετάρτης στην Ιτέα διεγέρθηκε από τον προηγούμενο των 4,6Ρίχτερ στη Θήβα».
Οπως τονίζει ο καθηγητής κ. Παπαζάχος, «η δεύτερη ζώνη, της Θήβας, έχει δώσει από την αρχαιότητα μεγάλους σεισμούς. Μάλιστα αναφέρεται από τον Στράβωνα το ρήγμα στο Ληλάντιο Πεδίο, μεταξύ Χαλκίδας και Ερέτριας». Τους δύο τελευταίους αιώνες ­ σύμφωνα με τα στοιχεία του Γεωφυσικού Ινστιτούτου του ΑΠΘ ­ οι σημαντικότερες σεισμικές δονήσεις της ζώνης αυτής ήταν: το 1853 μεγέθους 6,6 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ· το 1893 με 6,3 Ρίχτερ· το 1914 με 6 Ρίχτερ και το 1938 (Ωρωπός) με 6 Ρίχτερ.
Πρόκειται, σημειώνει ο κ. Παπαζάχος, για «μια ζώνη υψηλής, όχι όμως πολύ υψηλής,σεισμικότητας». Αλλά υπάρχει και ένα καθησυχαστικό στοιχείο: «Παρ' ότι σημειώθηκαν μεγάλοι σεισμοί, η ζώνη δεν έχει κατεύθυνση προς την Αθήνα και γι' αυτό δεν σημειώνονται μεγάλες καταστροφές στην πρωτεύουσα». Είναι ακριβώς η ζώνη όπου σημειώθηκαν τα 4,6 Ρίχτερ της περασμένης Τετάρτης.
Ας περάσουμε και στην πρώτη ζώνη, εκείνη του Κορινθιακού. Και αυτή, όπως επισημαίνει ο κ. Παπαζάχος, «είναι γνωστή από την αρχαιότητα». Το 373 π.Χ. σημειώθηκε ο καταστροφικός σεισμός στην αρχαία Ελίκη και η πόλη καταβυθίστηκε. Το κεντρικό τμήμα της ζώνης έχει δώσει ισχυρούς σεισμούς και τις τελευταίες δεκαετίες: το 1965 στη Φωκίδα· το 1970 στη Βοιωτία με μεγάλες καταστροφές· το 1981 το ανατολικό τμήμα της ζώνης έδωσε 3 ισχυρούς σεισμούς ως και 6,7 Ρίχτερ. Οι Αθηναίοι ενθυμούνται ασφαλώς με τρόμο τον λεγόμενο «σεισμό των Αλκυονίδων». Το 1992 σημειώθηκαν δύο δονήσεις 5,4 και 5,9 Ρίχτερ και το 1995 έγινε η καταστροφή του Αιγίου με τον σεισμό των 6,4 Ρίχτερ.
Ας ξαναγυρίσουμε στο παρόν. Πρέπει να φοβόμαστε; είναι η ερώτηση προς τον κ. Παπαζάχο. Η απάντηση είναι καθησυχαστική: «Οι εκτιμήσεις ­ όχι ακριβώς οι προγνώσεις τις οποίες δεν είμαστε σε θέση να κάνουμε ­ βασιζόμενοι στο γεγονός ότι η ενέργεια έχει εκτονωθεί, είναι ότι θεωρούμε λιγότερο πιθανό έναν πιο μεγάλο σεισμό. Αλλά θα πρέπει να έχουμε τον νου μας. Και κυρίως οι κάτοικοι τα σπίτια των οποίων έχουν υποστεί κάποιες ζημιές στο παρελθόν ή είναι πολύ παλιά».
Να προσέχουν μόνο οι κάτοικοι; Οχι μόνο, επισημαίνει ο κ. Παπαζάχος. Οι αρχές πρέπει να είναι πάντα σε επιφυλακή, σε εγρήγορση και να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης των καταστροφών. «Εκτός από τα παθητικά μέτρα αντιμετώπισης των σεισμών, δηλαδή σχεδιασμούς μετά τη γένεση των σεισμών, πρέπει να εφαρμοσθούν στη χώρα μας αυτά που λέμε ενεργητικά μέτρα». Δηλαδή ασκήσεις ετοιμότητας, ενημέρωση του πληθυσμού και ­ ένα καυτό θέμα ­ ενίσχυση των κτιρίων που είναι θεωρητικώς επικίνδυνα, ακόμη και κατεδαφίσεις. Ολα αυτά απαιτούν μεγάλα κονδύλια. Αντισεισμική προστασία όμως με «ψίχουλα» δεν μπορεί να είναι αποδοτική σε μια χώρα που θεωρείται ως από τις πλέον σεισμογενείς παγκοσμίως.
Share on Google Plus

About Chris blogger

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.

0 σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου